ข้อเสนอเชิงนโยบาย: การจัดทำมาตรฐานการสร้างไฟล์ดิจิทัลเอกสารตัวเขียน เพื่อการอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาและการเชื่อมโยงคลังข้อมูล

นิสา เชยกลิ่น

เอกสารตัวเขียน , เอกสารโบราณ , ข้อเสนอเชิงนโยบาย , การจัดทำมาตรฐานกลาง , การบริหารจัดการไฟล์ดิจิทัลเอกสารตัวเขียน

ข้อเสนอเชิงนโยบายฉบับนี้จึงเสนอให้จัดทำ “มาตรฐานการสร้างไฟล์ดิจิทัลและการบริหารจัดการไฟล์สำเนาดิจิทัลเอกสารตัวเขียน” เพื่อเป็นแนวทางกลางสำหรับหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา วัด ชุมชน พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายที่ดำเนินงานด้านเอกสารตัวเขียน โดยมาตรฐานดังกล่าวควรครอบคลุมกระบวนการตั้งแต่การสำรวจและประเมินสภาพเอกสาร การเตรียมเอกสาร การถ่ายภาพอย่างปลอดภัย การกำหนดคุณภาพไฟล์ต้นฉบับเพื่อการสงวนรักษา การสร้างไฟล์ใช้งาน การตั้งชื่อไฟล์ การจัดโครงสร้างโฟลเดอร์ การบันทึก metadata ขั้นต่ำ การตรวจคุณภาพ การสำรองข้อมูล และการเตรียมความพร้อมเพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่คลังข้อมูลดิจิทัลในระยะยาว

ข้อเสนอเชิงนโยบาย: การกำหนดมาตรฐานอัตราค่าตอบแทนวิชาชีพการถ่ายถอดและปริวรรตอักษรโบราณ เพื่อความมั่นคงทางมรดกภูมิปัญญาและการขับเคลื่อนมนุษยศาสตร์ดิจิทัล

นิสา เชยกลิ่น

เอกสารตัวเขียน , เอกสารโบราณ , ข้อเสนอเชิงนโยบาย , การปริวรรต , การถ่ายถอด , อัดราค่าตอบแทน

ข้อเสนอเชิงนโยบายฉบับนี้จึงมุ่งเสนอให้มีการทบทวนและจัดทำ “มาตรฐานอัตราค่าตอบแทนวิชาชีพการถ่ายถอดและปริวรรตอักษรโบราณ” โดยใช้อัตราเดิมของกรมบัญชีกลางเป็นฐานตั้งต้น ประกอบกับความเห็นของผู้เชี่ยวชาญด้านเอกสารตัวเขียนที่ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ได้จัดประชุมหารือในหลายวาระ เพื่อกำหนดอัตราค่าตอบแทนใหม่ที่เหมาะสม เป็นธรรม ตรวจสอบได้ และสามารถใช้เป็นแนวทางในการจัดทำงบประมาณ ราคากลาง TOR และการตรวจรับงานของหน่วยงานรัฐ<br />
การกำหนดมาตรฐานดังกล่าวมิใช่เพียงการปรับเพิ่มค่าตอบแทน แต่เป็นการยกระดับงานถ่ายถอดและปริวรรตอักษรโบราณให้เป็นวิชาชีพที่มีมาตรฐานรองรับ สร้างแรงจูงใจแก่ผู้สืบทอด ลดข้อจำกัดในการจัดจ้างผู้เชี่ยวชาญ และทำให้องค์ความรู้จากเอกสารตัวเขียนสามารถนำไปต่อยอดสู่การวิจัย การศึกษาการพัฒนาฐานข้อมูล การสร้างนวัตกรรม และการขับเคลื่อนมนุษยศาสตร์ดิจิทัลของประเทศได้อย่างยั่งยืน

ลิ้นทอง ฉบับวัดคงคาราม จังหวัดราชบุรี

นิสา เชยกลิ่น , จิตตวิสุทธิ์ ปิ่นทอง , วิทยา เจริญศรีสมบูรณ์ , ณิชารีย์ มิ่งมิตร

RBR002-1087 , ลินทอง , ลิ้นทอง , วัดคงคาราม , ราชบุรี , อิทธิฤทธิ์ , การแปลงกาย , ปลาตะเพียนทอง , สมุดไทย , วรรณคดี , นิทานพื้นบ้าน , นางเกศมาลี , นางสุวรรณมาลา , นกสาลิกา , กาละยักษ์

สมุดไทยขาว เรื่อง ลิ้นทอง ฉบับวัดคงคาราม จังหวัดราชบุรี (RBR002-1087) อักษรไทย ภาษาไทย มีอักษรขอมไทย และอักษรธรรมล้านนา ภาษาไทย แทรกเล็กน้อย เขียนด้วยหมึกดำ เอกสารไม่ครบฉบับ เนื้อหาไม่ต่อเนื่อง

การจัดการข้อมูลเอกสารโบราณในรูปแบบดิจิทัล (Learning Tool Kit)

ศิวพงษ์ วงศ์คูณ , ยุวดี ศรีห้วยยอด , นิสา เชยกลิ่น , ดอกรัก พยัคศรี , ศุภกรานต์ พุ่มพฤกษ์

คู่มือการจัดการเอกสารโบราณ , ดิจิทัล , การอนุรักษ์ , สื่อการเรียนรู้

ชุดการเรียนรู้พร้อมใช้ เรื่อง การจัดการเอกสารโบราณ (Learning Tool)
ด้วยฐานข้อมูลเอกสารโบราณภูมิภาคตะวันตกในประเทศไทย เห็นอุปสรรคของเครือข่ายวัดและสถาบันทางวัฒนธรรม เช่น พิพิธภัณฑ์ ที่มีวัตถุสะสมคือเอกสารโบราณเป็นจำนวนมาก ซึ่งเอกสารเหล่านั้นมีเนื้อหาที่ทรงคุณค่า ถือเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นอันสำคัญ สามารถนำไปพัฒนาให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม อาทิ ตำรายา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น วรรณกรรมท้องถิ่น ธรรมคดี
แต่ยังไม่สามารถจัดการและนำไปใช้ประโยชน์ต่อได้ อันเนื่องมาจากขาดการอนุรักษ์เชิงกายภาพ การสำรวจและทำทะเบียนเพื่อให้ทราบจำนวนและประเภทข้อมูล ทำให้เข้าถึงเนื้อหาเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อเป็นไปด้วยความลำบาก ซึ่งวัดและสถาบันทางวัฒนธรรมหลายแห่งพยายามติดต่อให้ศูนย์ฯ เข้าไปทำสำเนาดิจิทัลเอกสารโบราณเหล่านั้น
โครงการฯ จึงจัดทำชุดการเรียนรู้พร้อมใช้ เรื่อง การจัดการเอกสารโบราณ (Learning Tool Kit) สำหรับกลุ่มเป้าหมายดังกล่าวที่สามารถใช้และเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง เป็นการส่งเสริมและสนับสนุนการเรียนรู้ด้านการจัดการมรดกวัฒนธรรมของท้องถิ่นโดยเครือข่ายที่เป็นเจ้าของวัฒนธรรม

ข้อเสนอเชิงนโยบาย : การยกย่องผู้มีคุณงามความดีในการส่งเสริมและอนุรักษ์เอกสารตัวเขียน

นิสา เชยกลิ่น

เอกสารตัวเขียน , เอกสารโบราณ , ข้อเสนอเชิงนโยบาย

การยกย่องผู้มีคุณงามความดีในการส่งเสริมและอนุรักษ์เอกสารตัวเขียนเพื่อเสริมสร้างกำลังใจให้แก่ผู้อนุรักษ์เอกสารตัวเขียนที่ช่วยรักษาประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของไทย สืบทอดภูมิปัญญา นอกจากนี้ยังช่วยส่งเสริมการตระหนักรู้ให้แก่คนในสังคม สร้างความตื่นตัวให้สังคมหันมาสนใจ อาจจะทำให้เกิดเครือข่ายกลุ่มผู้อนุรักษ์เอกสารตัวเขียนที่ค่อย ๆ ขยายตัวก็เป็นได้

ข้อเสนอเชิงนโยบาย: แนวทางที่ดีที่สุดในการสำรวจและอนุรักษ์เอกสารโบราณ/เอกสารตัวเขียน

ดอกรัก พยัคศรี

ข้อเสนอเชิงนโยบาย , เอกสารโบราณ , การจัดการเอกสารโบราณ

การทำงานด้านการสำรวจและอนุรักษ์เอกสารโบราณ/เอกสารตัวเขียนในประเทศไทยต้องเผชิญหน้ากับหลายความท้าทายและข้อจำกัดทางความคิดที่ต้องอาศัยความร่วมมือและการสนับสนุนจากหลายภาคส่วน การลุกขึ้นมาท้าทายเพื่อทลายข้อจำกัดทางความคิดเดิม ๆ เกี่ยวกับการสำรวจและอนุรักษ์เอกสารโบราณ/เอกสารตัวเขียนจึงทำให้ทุกคนสามารถดำเนินงานสำรวจและอนุรักษ์เอกสารโบราณ/เอกสารตัวเขียนได้อย่างทันท่วงที

ลินทอง ฉบับวัดสำโรง จังหวัดนครปฐม

วิชชา สอดแสงอรุณงาม , นิสา เชยกลิ่น , สุรยวีย์ วัฒนะประกรณ์กุล

NPT010-015 , ลินทอง , ลิ้นทอง , วัดสำโรง , นครปฐม , นางกลีบสมุทร , กาลยักษา , ฤาษีมหาจุล , สมุดไทย , วรรณคดี , นิทานพื้นบ้าน

สมุดไทยขาว เรื่อง ลินทอง ฉบับวัดสำโรง จังหวัดนครปฐม (NPT010-015) อักษรไทย ภาษาไทย ขนาด 36 x 12.3 x 1.8 เซนติเมตร จำนวน 47 หน้า หน้าละ 6 บรรทัด เขียนด้วยหมึกดำ เอกสารค่อนข้างชำรุด ไม่ครบฉบับ เนื้อหาไม่ต่อเนื่อง
เนื้อเรื่องกล่าวถึง ท้าวลินทองและนางกลีบสมุทรร่วมกันวางแผนสังหารท้าวกาลยักษา โดยแปลงกายเป็นม้าทองลักษณะดีและวางกลอุบายให้พระมารดาขายม้าทองแปลงให้แก่ท้าวกาลยักษา เมื่อท้าวกาลยักษาได้เห็นม้าทองเรืองรองดังอาชาเทพ ก็พอใจเป็นหนักหนา ซื้อม้าทองไว้เป็นของตน
ท้าวกาลยักษาทดลองฤทธิ์ม้าทองแปลงให้วิ่งไกลข้ามแดนจนมาถึงเมืองพารา ทว่าครบเจ็ดวัน ม้าทองแปลงถูกตีจนสิ้นเรี่ยวแรงและจับฉีกเนื้อกินเลือดจนตาย หลังกินเสร็จ ท้าวกาลยักษาไปบ้วนปากริมสระน้ำ แต่ด้วยพระเวทของฤาษีมหาจุล เศษเนื้อลินทองม้าแปลงที่ติดอยู่ไรฟันพลันกลายเป็นปลาตะเพียนทองว่ายหนี จากนั้นแปลงกายเป็นยักษ์หนีออกจากเมืือง กลับไปหาพระมารดา
ฝ่ายพระมารดาของท้าวลินทอง หลังนำม้าทองแปลงขายให้กับยักษ์เสร็จสิ้นแล้ว ก็เดินร้องไห้สะอึกสะอื้นกลับเรือน โศกเศร้าด้วยความเป็นห่วงท้าวลินทอง ต่อมาพระฤาษีมหาจุลช่วยชุบชีวิตท้าวปัศวดี พระบิดาท้าวลินทอง หลังพระบิดาฟื้นคืนชีพ กลับมาได้อยู่พร้อมหน้าทั้งพระบิดาและพระมารดา ท้าวลินทองตั้งสัตย์จะกำจัดท้าวกาลยักษา จึงรวบรวมกองทัพเข้าสู้รบ ท้าวลินทองถือพระขรรค์ศักดิ์สิทธิ์ที่ฤาษีชุบให้ ออกรบกับยักษ์ด้วยฤทธิ์เดชจนฟ้าสั่นสะเทือน และตัดจบที่ตอนเตรียมเข้าสู้รบใหญ่ เป็นฉากสุดท้ายก่อนต้นฉบับขาดหาย

ท้าวลินทอง ฉบับวัดบางช้างใต้ จังหวัดนครปฐม

นิสา เชยกลิ่น , จิตตวิสุทธิ์ ปิ่นทอง , วิชชา สอดแสงอรุณงาม

NPT005-014 , ลินทอง , นางสุวรรณกำภู , วัดบางช้างใต้ , นครปฐม , อิทธิฤทธิ์ , การแปลงกาย , ปลาตะเพียนทอง , สมุดไทย , วรรณคดี , ลิ้นทอง , นิทานพื้นบ้าน

สมุดไทยขาว ท้าวลินทอง ฉบับวัดบางช้างใต้ จังหวัดนครปฐม (NPT005-014) เขียนด้วยอักษรไทย ภาษาไทย ขนาด 36 x 12.5 x 1 เซนติเมตร จำนวน 32 หน้า หน้าละ 6 บรรทัด เขียนด้วยหมึกดำ เอกสารค่อนข้างชำรุด ไม่ครบฉบับ เนื้อหาไม่ต่อเนื่อง