เนื้อหาไม่ครบ ไม่พบหน้าต้น แต่งด้วยกลอนแปด

เนื้อหากล่าวถึงการอธิบายอักขรวิธี คำ และความหมายของคำในภาษาไทยที่ได้รับอิทธิพลมาจากภาษาบาลีสันสกฤต เช่น

“จระเข้แลจะเข้อีกตะเฆ่ จงรู้เล่ห์วาจาอย่าฉงน จระเข้สัตว์ร้ายในสายชล มันกินคนคาบผ่าในวาริน คิดจะเข้เร่นิ้วดูพลิ้วพลิก กระจุกกระจิกเช่นกับเพลงกระจับปี่ ในคำเรียกจะเข้เครื่องดนตรี จงรู้ทีเขียนใช้ถูกใจความ อีกลูกล้อลากไม้ใช้กันถม คนนิยมเรียกตะเฆ่คำสยาม ทั้งสามคำจำให้อยู่อย่าวู่วาม ถ้าผลีผลามมักง่ายจะอายคน”

“อนึ่งคำนอเล็กกับณอใหญ่ เห็นเขียนไขว้เขวกันออกฟั่นเฝือ คำนอเล็กกลับมาใช้ณอใหญ่เจือ จะสอนเผื่อไว้ให้จำคำนอณอ ประเพณีธรณีมะณีแก้ว แต่ล้วนแล้วณอใหญ่ท่านใช้หนอ พระมุนีธานีนี้ตัวนอ จำไว้พอเป็นต้นทุนหนุนปัญญา”

“อนึ่งคำล่าหล้าภาษาสยาม ที่ใช้ความล่าเอกนั้นลาหนี หล้าโทใช้ว่าโลกทั่วธาตรี คำอ้างมีแหล่งหล้าในสากล พระเลิศหล้าเดชาขจรจบ ในพื้นภพใต้หล้าย่อมหาผล ชักเทียบเคียงพอเป็นเยี่ยงเป็นอย่างยล ตามยุบลล่าหล้าภาษาไทย”

“หนึ่งแม่กดบทที่ใช้ไม้ไต่คู้ จงเร่งรู้แล้ววิจารณ์จะอ่านเขียน คือว่าเสร็จและสำเร็จเผด็จเจียน อีกคำเมียนว่าสมเด็จเสด็จจร เหาะระเห็จตามเขบ็จขบวนฤทธิ์ อันพูดเท็จทุจริตไม่ต้องสอน เหล่านี้ล้วนคำสิ้นกระชั้นกลอน เป็นนี้กรณ์พจน์โบราณบรรหารคำ เหาะระเห็จเสร็จเท็จนี้คำสยาม กระแสความก็ไม่ลึกสุขุมขำ กับที่ว่าเขบ็จขบวนก็ควรจำ นี้เป็นคำคนไทยใช้กันมา อันสมเด็จแลเสด็จสองคำนั้น เป็นคำสั้นแต่กัมพุชภาษา ตกเป็นของคนไทยใช้เจรจา ท่านแปลว่าผู้จบผู้เสร็จการ เผด็จนี้แปลว่าตัดว่าคัดแก้ ให้รู้แน่หนักแน่นเป็นแก่นสาร พระเผด็จสงครามนามโบราณ นามขนานป้อมเผด็จดับกร เผด็จเสี้ยนไส้ศึกเลิกไปสิ้น ข้อรบินบอกยุบลกลอักษร จงหมั่นนึกตรึกตราให้ถาวร อย่าฟังเล่นแต่อักษรกลอนประพันธ์” เป็นต้น