หนังสือประมวลบทความวิชาการเล่มนี้ จัดทำขึ้นจากการประชุมวิชาการระดับชาติ เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ ประจำปี 2568 ภายใต้หัวข้อ “เอกสารตัวเขียนไท(ย): ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งอื่น” ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 4–5 สิงหาคม 2568 ณ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) อันเป็นเวทีสำคัญในการรวบรวม แลกเปลี่ยน และเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับเอกสารตัวเขียนในมิติต่าง ๆ ทั้งด้านประวัติศาสตร์ โบราณคดี วรรณกรรม ภาษาศาสตร์ มานุษยวิทยา และคติชนวิทยา
เอกสารตัวเขียน ไม่ว่าจะเป็นคัมภีร์ใบลาน สมุดฝรั่ง หนังสือสมุดไทย หนังสือบุด สมุดข่อย หรือพับสา ล้วนเป็นหลักฐานชั้นต้นที่สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการทางความคิด ความเชื่อ และภูมิปัญญาของผู้คนในแต่ละท้องถิ่น ทั้งยังเป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าที่เชื่อมโยงมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม และวิถีชีวิตที่สืบทอดต่อกันมาจากอดีตจนถึงปัจจุบัน
การจัดทำหนังสือเล่มนี้จึงมิได้มุ่งเพียงการเผยแพร่งานวิชาการเท่านั้น หากยังเป็นการสร้างพื้นที่ให้เห็นถึงความสำคัญของการอนุรักษ์และศึกษาค้นคว้าเอกสารตัวเขียนในฐานะทรัพยากรทางปัญญาและวัฒนธรรมที่กำลังเผชิญความเสี่ยงจากการเสื่อมสภาพ การสูญหาย และข้อจำกัดในการเข้าถึง ขณะเดียวกัน หนังสือเล่มนี้ยังสะท้อนถึงความร่วมมือของนักวิชาการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ชุมชนท้องถิ่น และผู้สนใจทั่วไป ในการร่วมกันธำรงรักษามรดกภูมิปัญญาอันล้ำค่านี้ไว้สู่อนาคต
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) และโครงการขับเคลื่อนเครือข่ายเอกสารโบราณ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสือประมวลบทความวิชาการเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อคณาจารย์ นักวิชาการ นักศึกษา ผู้ปฏิบัติงานด้านเอกสารตัวเขียน ตลอดจนผู้สนใจทั่วไป ในการต่อยอดองค์ความรู้ สร้างความตระหนักรู้ และร่วมกันสืบสานคุณค่าของเอกสารตัวเขียนไทยให้คงอยู่สืบไป
