17-19 มิถุนายน 2569

มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ได้จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ "การอนุรักษ์เอกสารโบราณ (คัมภีร์ใบลาน)" ภายใต้ความร่วมมือกับสถาบันอนุรักษ์และฟื้นฟูหนังสือโบราณและเอกสารโบราณจีน มหาวิทยาลัยฟู่ต้าน นครเซี่ยงไฮ้ และหอสมุดแคว้นปกครองตนเองสิบสองปันนา กลุ่มชาติพันธุ์ไท มณฑลอวิ๋นหนาน (ยูนนาน) ของสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา รวบรวมและพัฒนาองค์ความรู้ด้านการสำรวจและการอนุรักษ์เอกสารโบราณ รวมถึงส่งเสริมศักยภาพบุคลากร นักวิชาการ นักวิจัยด้านเอกสารโบราณให้มีทักษะและความรู้ความเข้าใจเรื่องการใช้เทคโนโลยีเพื่ออนุรักษ์เอกสารโบราณได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยผู้เข้าร่วมการอบรมเชิงปฏิบัติการนี้เป็นผู้ทำงานด้านเอกสารโบราณ ซึ่งมาจากมหาวิทยาลัยกว่า 10 แห่ง อาทิ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนาโกยาของญี่ปุ่น รวมถึงหอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก เชียงใหม่ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) และองค์กรทางศาสนาและวัฒนธรรมอื่น ๆ

รองศาสตราจารย์ ดร.ชาตรี  มณีโกศล อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ กล่าวเปิดกิจกรรมว่า คัมภีร์ใบลานถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมร่วมที่สำคัญของกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำล้านช้าง-แม่โขง และการอบรมครั้งนี้เป็นโอกาสดีของการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างไทยกับจีนในด้านต่าง ๆ เช่น การอนุรักษ์เอกสารโบราณ การแลกเปลี่ยนเทคนิค การพัฒนาบุคลากร และการคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรมข้ามพรมแดน

กิจกรรมแบ่งเป็น 2 ช่วง ช่วงแรกภาคบรรยาย ดังนี้ ดร.ดิเรก อินจันทร์ บรรยายพิเศษ “ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการอนุรักษ์เอกสารโบราณ” ทีมวิทยากรผู้เชี่ยวชาญของจีน ได้แก่ Ms. Huang Yanyan บรรยายพิเศษ "การอนุรักษ์เอกสารโบราณของมหาวิทยาลัยฟู่ต้าน", Ms.Yu Hanwei บรรยายพิเศษ “บทบาทและหน้าที่ของหน่วยอนุรักษ์เอกสารโบราณอักษรไท”, และ Ms. Li Yan  บรรยายพิเศษ “ขั้นตอนการอนุรักษ์เอกสารโบราณ (คัมภีร์ใบลาน)”

ช่วงสองภาคปฏิบัติ Ms. Li Yan  ได้แนะนำเทคนิคการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลาน อาทิ การจำแนกประเภทความเสียหายของคัมภีร์ใบลาน การเลือกใช้วัสดุซ่อมแซม และขั้นตอนการซ่อมแซมที่มีตามมาตรฐาน พร้อมดำเนินการฝึกฝนซ่อมแซมจริงโดยอ้างอิงปัญหาที่พบบ่อยในคัมภีร์ใบลานของไทย ซึ่งผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่สามารถซ่อมแซมคัมภีร์ใบลานตามมาตรฐานได้

ผู้เข้าร่วมได้ฝึกฝนซ่อมแซมคัมภีร์ใบลาน ทั้งการตรวจสอบข้อมูลพื้นฐานของเอกสารโบราณ การปัดฝุ่นและทำความสะอาดพื้นผิวใบลาน การคัดเลือกและจัดเตรียมวัสดุซ่อมแซม การซ่อมแซมรอยแตกตามระดับความเสียหาย การตัดเล็มส่วนที่เสียหาย การเข้าเล่มคัมภีร์ใบลาน ผู้เข้าร่วมยังได้รับความรู้เรื่องการบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับรายละเอียดคัมภีร์ใบลานทั้งก่อนและหลังการอนุรักษ์ การวัดความหนาของใบลาน ค่าสีก่อนและหลังทำความสะอาดและการอนุรักษ์ และเทคนิคต่าง ๆ โดยผู้เข้าร่วมสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับงานเอกสารโบราณของต่นเองได้อีกทางหนึ่งด้วย 

ข้อมูลจาก: China Xinhua New https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1479456800890025&set=pb.100064771566435.-2207520000&type=3

ภาพจาก: สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่