ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ได้จัดกิจกรรม งานประชุมวิชาการระดับชาติ เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ ประจำปี 2569 ภายใต้หัวข้อ “เอกสารโบราณสมัยใหม่: อดีตที่(ไม่)ไร้อนาคต” ระหว่างวันที่ 3-4 สิงหาคม 2569 ณ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) โดยมีกิจกรรมดังนี้

การจัดกิจกรรมเสวนาจากผู้ทรงคุณวุฒิและสมาชิกเครือข่ายเอกสารตัวเขียน จำนวน 4 กิจกรรม ดังนี้

1 ปาฐกถาพิเศษ “พระพันปีกับงานสืบสานศิลปวัฒนธรรมและเอกสารโบราณ” โดย ผศ. ดร.ราชันย์ นิลวรรณาภา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

2 เสวนาวิชาการ “สรรพภัยของเอกสารโบราณ: เมื่ออดีตถูกคุกคามและทางรอด” ร่วมเสวนา

• “จากหิ้งสู่เหว: จากวิกฤตสู่โอกาสด้วยการนำอดีตมารับใช้ปัจจุบัน” โดย พระครูเหมเจติยาภิบาล (โสพิทร์ อินฺทโสภิโต) วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร นครศรีธรรมราช
• “ภัยจากน้ำท่วม กรณีวัดป่ารวก เชียงราย” โดย คุณชูชาติ ใจแก้ว สถาบันศิลปวัฒนธรรมและอารยธรรมลุ่มน้ำโขง มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
• “ตกน้ำไม่ไหล? ตกไฟไม่ไหม้?: กรณีศึกษาการกู้ภัยคัมภีร์ใบลานเพชรบุรี” โดย อ. ดร.เจียระไน วิทิตกูล อาจารย์ประจำสาขาวิชาภาษาเอเชียใต้ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• “การซ่อมสงวนรักษาทรัพยากรสารสนเทศประเภทสมุดไทยและใบลานของสำนักหอสมุดแห่งชาติ” โดย คุณเกศสรินทร์ ประมวลพัฒน์ นายช่างพิมพ์อาวุโส สำนักหอสมุดแห่งชาติ
  ดำเนินรายการโดย ดร.ดิเรก อินจันทร์ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

3 เสวนาวิชาการ “สืบสานสรรพศิลป์: สืบคน สานความรู้ ฟื้นฟูภูมิปัญญา” ร่วมเสวนา

• “การทำคัมภีร์ใบลาน” โดย พระศุภชัย ชยสุโภ (คีรีเขตสุวรรณ) วัดสวนดอก (พระอารามหลวง) เชียงใหม่
• “การทำกระดาษข่อย สมุดข่อย” โดย คุณนิศิษย์ ฤทธิเวช ผู้เชี่ยวชาญด้านการทำกระดาษและสมุดข่อยโบราณ
• “สีที่เกี่ยวข้องกับงานศิลปกรรมไทยประเพณี” โดย คุณนพพล นุชิตประสิทธิชัย ผู้เชี่ยวชาญด้านสีโบราณ
• “รักษาอดีตให้ไม่ไร้อนาคต: การอนุรักษ์เชิงป้องกันเบื้องต้นสำหรับเอกสารและงานกระดาษ” โดย ผศ.โอชนา พูลทองดีวัฒนา หัวหน้าภาควิชาทฤษฎีศิลป์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
  ดำเนินรายการโดย อ.พอพล สุกใส คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

4 เสวนาวิชาการ “สรรพศาสตร์นวัตกรรม: การต่อยอดอดีตสู่การสร้างคุณค่าในอนาคต” ร่วมเสวนา

• “ชุบชีวิตอักษรธรรมผ่านวรรณกรรมยุคใหม่” โดย คุณพีรัช เจริญผล เจ้าของนามปากกา นรนล นวนิยายเรื่อง ซิ่นกลิ่นโสก
• “อดีตสู่อนาคต: การสร้างแพลตฟอร์มการอ่านหนังสือบุดภาคใต้ด้วยระบบ AI” โดย คุณธนรักษ์ แพ้วขุนทด และ คุณอรุณ ปานงาม สถาบันทักษิณคดีศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณ
• “การพัฒนาชุดแบบอักษรท้องถิ่นและชุดแบบอักษรเพื่อรองรับการปริวรรต” โดย ผศ. ดร.ยุทธพร นาคสุข สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล
• “การจัดระเบียบโครงสร้างสัณฐานใหม่ของตัวอักษรไทยสมัยอยุธยา” โดย คุณเศรษฐวัฒน์ อุทธา SelectricType Studio
  ดำเนินรายการโดย อ. ดร.ศิริสาร เหมือนโพธิ์ทอง คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

5 การนำเสนอบทความวิชาการ มีผู้นำเสนอบทความวิชาการ จำนวน 17 บทความ ดังนี้

1. เอกสารโบราณในโลกสมัยใหม่: ความทรงจำ ความศักดิ์สิทธิ์ และจินตนาการในวัฒนธรรมประชานิยม โดย รศ. ดร.อภิลักษณ์ เกษมผลกูล คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

2. เอกสารโบราณมีชีวิตในพิพิธภัณฑ์: กรณีศึกษาพิพิธภัณฑ์เอกสารโบราณ สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดย คุณทม เกตุวงศา สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

3. การจัดแสดงสมุดภาพตำราพิชัยสงครามฉบับหลวง สมัยรัชกาลที่ 2 ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร โดย คุณพนมกร นวเสลา สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร

4. “พิธีถวายผ้าห่อคัมภีร์” กระบวนการฟื้นฟูจารีตถวายทานเป็นธรรมบูชาของพิพิธภัณฑ์วัดมณีวนาราม จังหวัดอุบลราชธานี และกลุ่มอนุรักษ์เอกสารโบราณเมืองอุบลราชธานี โดย พระปกรณ์ ชินวโร (ปุกหุต), คุณณัฐพงค์ มั่นคง และคุณภิญโญ พรหมสวัสดิ์ พิพิธภัณฑ์วัดมณีวนาราม จังหวัดอุบลราชธานี

5. รอยลาน ณ บางหลวง: การอนุรักษ์และต่อยอดองค์ความรู้เอกสารโบราณวัดปากน้ำ โดย พระมหาภาสกร ชาลาธราวัฒน์, พระมหาพงศภรณ์ ปู่สวน, พระมหาญาณกร นรินทร์นอก และพระมหาอาชัญ สอาดเอี่ยม จารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

6. การทบทวนวันสถาปนาและวันเสียกรุงศรีอยุธยาจากพระราชพงศาวดารกรุงเก่าฉบับหลวงประเสริฐ ด้วยการวิเคราะห์เชิงโบราณดาราศาสตร์ และการสอบเทียบวันเดือนปีดวงเมืองโบราณที่ปรากฏในหนังสือโหราศาสตร์ประวัติศาสตร์ โดย คุณอรพิน ริยาพร้าว, ดร.เชิดศักดิ์ แซ่ลี่, ดร.ตรงใจ หุตางกูร, คุณศักดิ์นรินทร์ ชาวงิ้ว และคุณวรพล ไม้สน (ผู้นำเสนอ)

7. เอกสารโบราณวัดสุนทรธรรมทาน (วัดแค นางเลิ้ง) ของศูนย์การเรียนรู้บ้านนางเลิ้ง: พัฒนาการและคุณค่าจากลานจารถึงลานพิมพ์ โดย คุณอิทธิกร ทองแกมแก้ว นักวิชาการอิสระ

8. วรรณกรรมยอดคำสอน: ในฐานะวรรณกรรมคำสอนในสังคมร่วมสมัย โดย คุณชาญชวิศ ทุ่มโมง โรงเรียนค้อวังวิทยาคม

9. การรวบรวมภูมิปัญญาด้านสมุนไพรและตำรายาจากเอกสารโบราณภาคใต้ประเภทหนังสือสมุดไทยในจังหวัดนครศรีธรรมราช โดย อ. ดร.สัจจารีย์ ศิริชัย สำนักวิชาสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

10. การสืบค้นเอกสารร่วมสมัยด้านวิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ และโหราศาสตร์ไทย ย้อนทวนสู่เอกสารต้นฉบับภาษาต่างประเทศจากประสบการณ์ข้ามศาสตร์: กรณีศึกษาการจัดทำต้นฉบับหนังสือ “สหวิทยาการในสรรพคราสหว้ากอ” ของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) โดย คุณวรพล ไม้สน สมาคมดาราศาสตร์ไทย

11. กลยันต์พิชัยสงครามในเอกสารโบราณตำราพระราชพิธีนครฐาน: โครงสร้างเชิงสัญลักษณ์ก่อนการจารึกดวงชะตาพระนคร โดย คุณอุตมะ ปภาภูธนะนันต์ พิพิธภัณฑ์ครุฑ โดยธนาคารทหารไทยธนชาต

12. 3 เมือง 3 ความทรงจำ: การเปรียบเทียบเงื่อนไข ทุนทางสังคมและวัฒนธรรม และบทบาทปัญญาชนท้องถิ่นในการอนุรักษ์เอกสารและอักษรไทโบราณในเวียดนาม โดย รศ. ดร.อัจฉริยา ชูวงศ์เลิศ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

13. การศึกษาเชิงวิเคราะห์เอกสารต้นฉบับตำรายาแพทย์แผนไทยวัดท้ายน้ำ ตำบลท้ายน้ำ อำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร เอกสารเลขที่ PCT002-002 โดย คุณกมลชนก บุญสิงห์, คุณณัฐนันท์ บุญมี และคุณพิเชฐพงศ์ จันทะรี คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม

14. แนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ตัวอักษรโบราณไทยย่อผ่านบอร์ดเกม โดย คุณธนภัทร รุ่งโรจน์, คุณธนกร เทือกศิริ และคุณเพทาย ใจทาหลี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

15. วัตถุสภาวะของอำนาจในอักษร: การเมืองของประเทศชาติและชาติพันธุ์ในอักษรไทขาว จังหวัดฝูเถาะ ประเทศเวียดนาม โดย รศ. ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

16. พิมพ์อีสาน: การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์จากอักษรโบราณสู่ผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย โดย คุณกัมพล โสภาเพชร์, คุณไกรวิทย์ นรสาร และคุณนิพล สายศรี สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

17. ไขเรื่องท้าวตนบุญ หน่อเหน้า: กลวิธีการแปรรูปชาดกล้านนาในละครพื้นบ้านของวิทยาลัยนาฏศิลปเชียงใหม่ โดย คุณคณปกรณ์ จันทร์สมบูรณ์ นักวิชาการอิสระ

รับชมวิดีโอ ประชุมวิชาการระดับชาติ เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ ประจำปี 2569 เอกสารโบราณสมัยใหม่ อดีตที่(ไม่)ไร้อนาคต